Begin februari 2026 verscheen er een opmerkelijk stuk op CitriniResearch (citriniresearch.com/p/2028gic): twee Wall Street-analisten schreven een fictief crisisrapport vanuit het jaar 2028. De S&P 500 is met 38% gedaald, werkloosheid staat op 10,2% - en de schuldige is AI die precies deed wat iedereen hoopte dat het zou doen. De God of Prompt nieuwsbrief (godofprompt.beehiiv.com) bracht dit scenario vervolgens onder de aandacht van een breder publiek.
Dit is geen doemdenken en geen voorspelling. Het is scenario planning - een denkoefening die bedrijven helpt om te doordenken wat er mis kan gaan als technologie snel en massaal ingevoerd wordt. En als MKB-ondernemer in Nederland zou je dit scenario moeten kennen.
De vijf dominostenen (samengevat)
Het CitriniResearch scenario beschrijft vijf stadia die elkaar versterken. Een samenvatting (lees het volledige artikel op citriniresearch.com/p/2028gic):
1. Ontslagspiraal - Grote bedrijven vervangen werknemers massaal door AI-agents. Efficiencywinsten zijn reëel, maar de ontslagen werknemers worden geen consumenten meer voor elkaars producten.
2. Ghost-bbp - Het BBP blijft nominaal groeien omdat bedrijfswinsten stijgen, maar de koopkracht van de bevolking daalt. Economische statistieken maskeren de werkelijke situatie.
3. Frictie verdwijnt - AI elimineert de "frictie" die veel businessmodellen beschermt: klanten vinden altijd de beste optie, prijsvergelijking is perfect, en de voordelen van lokale of persoonlijke dienstverlening verdampen.
4. Financiële ketens knappen - Consumentenkrediet, hypotheken en bedrijfsleningen komen onder druk te staan door dalende inkomens en omzetten.
5. Systeemcrisis - Een zichzelf versterkende spiraal van economische contractie die overheden en centrale banken niet snel genoeg kunnen keren.
💡 Tip
Wat dit concreet betekent voor jouw bedrijf
Laten we concreet worden. Welke businessmodellen zijn kwetsbaar?
Marketing bureau - Als AI copy, afbeeldingen en campagnestructuren genereert voor een fractie van de prijs, verdwijnt de vraag naar standaard content-uitvoering. Bureaus die leven van "wij schrijven teksten" of "wij beheren social media" staan onder druk.
E-commerce - Prijsvergelijking wordt perfect. AI-agents shoppen namens consumenten en vinden altijd de laagste prijs. Marges op commodity-producten krimpen naar nul. Differentiatie op iets anders dan prijs wordt existentieel.
B2B dienstverlener - Consultants, adviseurs, en specialisten die met name informatie en analyse verkopen, zien hun waarde snel dalen. AI geeft in seconden een strategisch advies dat vroeger weken kostte.
Adviesbureau - Procesoptimalisatie, marktonderzoek, financiële analyses: allemaal te automatiseren. De pure informatiemakelaars verliezen hun bestaansrecht.
Accountant - Boekhouden en belastingaangifte zijn al grotendeels geautomatiseerd. Advisering over complexe situaties blijft waardevol; routinewerk verdwijnt.
De frictie-test
Dit is de kern van het CitriniResearch scenario en het meest bruikbare concept voor ondernemers: de frictie-audit.
Frictie is alles wat klanten weerhoudt van het kiezen van een betere optie. Dat klinkt negatief, maar het is de realiteit van veel businessmodellen. Je klanten blijven bij jou omdat:
• Ze te druk zijn om alternatieven te zoeken • Ze niet weten dat betere opties bestaan • Overstappen te veel gedoe kost (lock-in) • Ze vertrouwen hebben dat is opgebouwd door persoonlijk contact
AI elimineert de eerste drie factoren. Een AI-agent zoekt automatisch alternatieven, vergelijkt prijs en kwaliteit, en maakt overstappen eenvoudiger.
Welke diensten verdwijnen? Alles waarbij de waarde zit in tijdsinspanning die AI goedkoper uitvoert: standaard teksten schrijven, rapporten samenvatten, data opschonen, formulieren invullen, eenvoudige ontwerpen maken, basisadvies geven.
Welke diensten blijven? Alles waarbij de waarde zit in vertrouwen, relatie, unieke context, creatieve visie, of aansprakelijkheid. Een accountant die jou en jouw bedrijf door-en-door kent. Een adviseur die ongemakkelijke waarheden durft te zeggen. Een bureau dat jouw merkidentiteit begrijpt op een niveau dat niet in een prompt te vatten is.
Aan de goede kant staan
Concrete acties voor MKB-ondernemers - geen paniek, maar positionering:
Bouw zelf AI-skills op. Je hoeft geen developer te worden, maar je moet begrijpen hoe tools als n8n, Claude, en ChatGPT werken. Ondernemers die AI zelf kunnen gebruiken en configureren, zijn de architecten - niet de slachtoffers - van de automatiseringsgolf.
Lever de AI-waarde, niet de output. Stop met verkopen "wij schrijven content." Verkoop "wij bouwen een content-systeem dat voor jou schaalt." De shift van uitvoerder naar architect is de meest beschermde positie.
Focus op vertrouwen en relaties. AI kan informatie leveren, maar niet de relatie die je in 10 jaar hebt opgebouwd met een klant. Vertrouwen, aansprakelijkheid, emotionele intelligentie - dit zijn de hardste verdedigingen tegen automatisering.
Automatiseer intern. Bedrijven die hun eigen processen automatiseren, kunnen goedkoper opereren dan concurrenten die dat niet doen. Lagere kosten = meer marge = meer buffers als de markt verandert.
De 5-minuten frictie-audit (doe dit nu)
Beantwoord deze vragen eerlijk voor jouw bedrijf:
1. Hoeveel van mijn omzet komt van klanten die bij mij blijven omdat het te veel moeite kost om weg te gaan - niet omdat ik echt de beste optie ben?
2. Als een AI-agent morgen perfect kon vergelijken welke dienstverlener het beste past bij mijn klanten - zou ik winnen of verliezen?
3. Welke 20% van mijn diensten levert 80% van de waarde die écht niet te vervangen is door AI?
4. Wat bied ik dat aantoonbaar beter is omdat ik een mens ben - en kan ik dat bewijzen aan nieuwe klanten?
5. Als mijn prijs morgen 30% omhoog gaat, hoeveel klanten vertrekken dan - en waarom?
💡 Tip
Conclusie: urgentie, geen angst
Het 2028-scenario van CitriniResearch is geen reden om in paniek te raken. Het is een reden om nú na te denken over positionering - terwijl er nog tijd is.
De bedrijven die dit scenario begrijpen en nu actie ondernemen, hebben een structureel voordeel op bedrijven die wachten tot de markt hen dwingt. Dat voordeel zit niet in het gebruiken van meer AI-tools, maar in het begrijpen van wat AI wél en niet kan vervangen in jouw specifieke context.
De vraag is niet: "gaat AI mijn businessmodel verstoren?" De vraag is: "aan welke kant van die verstoring sta ik?"
Bronnen: CitriniResearch "The 2028 Global Intelligence Crisis" (citriniresearch.com/p/2028gic) | God of Prompt nieuwsbrief (godofprompt.beehiiv.com)